کلیه اخبار پایگاهاولویت ایران منافع ملی است نه همگرایی

تداوم روند کاهشی قیمت نفت به مذاکرات قدرت‌های نفتی دنیا و توافق برای تثبیت تولید براساس میانگین تولید در ژانویه امسال ختم شد؛

به نقل از روزنامه صمت، هر چند این تصمیم به رهبری روسیه و عربستان اتخاذ شده و کشورهایی همچون قطر، ونزوئلا و کویت موافق اجرای آن هستند با این حال این طرح مغایر برنامه ایران برای بازگشت به جایگاه پیش از تحریم‌هاست و کارشناسان معتقدند منافع ایران در شرایط کنونی پافشاری بر افزایش عرضه برای بازگشت به جایگاه قبل از تحریم است. 
با اعلام توافق ریاض و مسکو به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان نفت خام جهان برای تثبیت میزان تولید براساس میانگین ژانویه امسال، خبرگزاری فرانسه از افزایش قیمت نفت خام در بازارهای آسیا خبر داد. این تغییر قیمت هر چند جزئی و در محصولات مختلف کمتر از نیم سنت بوده بلکه ناشی از فضای روانی همکاری تولیدکنندگان غیراوپکی به رهبری روسیه بعد از دو سال با اوپک است تا بتوانند مانع از تدوام روند نزولی قیمت نفت شوند. هرچند که اجرای تصمیم سه‌شنبه هفته گذشته کشورهای عربستان سعودی، روسیه، قطر و ونزوئلا برای تثبیت تولید به اندازه میانگین سطح تولید ژانویه مشروط به پذیرش آن از سوی سایر اعضا شده است، با این حال تحلیلگران معتقدند نزدیکی اعضای اوپک با کشورهای غیراوپکی اثر مثبتی هر چند در کوتاه‌مدت روی قیمت نفت خواهد داشت.


نوبت تعامل اوپک است
راهبرد دیگر کشورهای بزرگ نفتی در مقابل اجرای برنامه تثبیت تولید نفت قابل پیش‌بینی است، چراکه کشوری مانند ایران سال‌ها به دلیل تحریم‌ها با کمترین تولید در بازارهای جهانی حضور داشته و پس از اجرای برجام و توافق با کشورهای ۱+۵ اعلام کرد که بازگشت به میزان عرضه پیش از تحریم‌ها حق طبیعی ماست و هیچ سیاستی نمی‌تواند در اجرای این برنامه خلل ایجاد کند، با این حال ایران همواره سیاست تعامل با اوپک را در پیش گرفته است. به گونه‌ای که نظر «ریچارد گوری» کارشناسان موسسه نفتی «جی‌بی‌سی انرژی» آسیا مبنی بر اینکه «عراق و ایران، دو کشوری هستند که امسال کمک قابل توجهی به رشد تولید اوپک کرده‌اند» تاییدی بر این موضوع است. 
نماینده پیشین ایران در اوپک با نگاهی به اثرات توافق تصمیم روسیه و عربستان بر بازار نفت درباره رویکرد ایران نسبت به تثبیت سطح تولید به صمت گفت: افزایش جزئی قیمت نفت پس از توافق روسیه و عربستان برای تثبیت تولید تنها اثرات روانی مذاکرات است، چراکه در ۲ سال اخیر همواره اوپک به دنبال مذاکره و توافق با تولیدکنندگان غیراوپکی بود که آنها نیز تمایل چندانی به این موضوع نشان نمی‌دادند. حال در شرایطی که ایران به دنبال افزایش تولید برای رسیدن به میزان عرضه خود پیش از تحریم‌هاست و از طرف دیگر کشورهایی همچون عربستان، قطر و کویت در یک سال اخیر تولید خود را به میزان قابل توجهی افزایش داده‌اند تصمیم برای تثبیت تولید چندان سازنده نیست. البته حضور روسیه در کنار این کشور به دلیل بحران اقتصادی این کشور و اتکای بیش از حد آن به درآمدهای نفتی است. 
سید محمدعلی خطیبی با اشاره به اینکه هم‌اکنون نزدیک به ۱/۵ میلیون بشکه مازاد عرضه در بازارهای جهانی وجود دارد، افزود: در ژانویه امسال ۳۲ میلیون بشکه نفت به بازارهای جهانی عرضه شده که بیش از تقاضا است و این تصمیم‌گیری برای تثبیت تولید نمی‌تواند بر افزایش قیمت نفت اثرگذار باشد. حال اگر کشورهای اوپکی و روسیه با تثبیت عرضه به همین میزان با احتساب افزایش ۱ میلیون بشکه نفت ایران موافقت کنند در نیمه دوم سال ۲۰۱۶ میلادی می‌تواند افزایش قیمت نفت حتی تا بیش از ۵۰ دلار در هر بشکه را فراهم کند زیرا در نیمه دوم سال به طور طبیعی بیش از ۱ میلیون بشکه تقاضا افزایش خواهد داشت.


او درباره رویکرد دیگر کشورهای تولیدکننده نفت منطقه نیز افزود: یک ماه پیش وزیر نفت عربستان در مصاحبه‌ای اعلام کرده بود تنها به شرطی با محدود کردن تولید نفت موافقت می‌کند که ایران و عراق نیز همین اقدام را انجام دهند. این موضوع نشان‌دهنده نقش استراتژیک این دو کشور در شرایط کنونی بازار نفت است زیرا ایران پیش از این به دلیل تحریم‌ها به صورت محدود در بازار جهانی حضور داشت و عراق نیز به دلیل سرمایه‌گذاری خارجی گسترده‌ای که در چند سال پیش در بخش نفت خود جذب کرده است هم‌اکنون شرایط بهره‌برداری و افزایش تولید حتی ۲۰۰ هزار بشکه نفت در روز را دارد و به دنبال عرضه بیشتر است، بنابراین به نظر می‌رسد عراق نیز همچون ایران با تثبیت سطح تولید مخالف است، گرچه ایران به دلیل کاهش عرضه در سال‌های تحریم شرایط ویژه‌ای نسبت به عراق دارد و اعضای اوپک نیز باید این منطق را بپذیرند که ایران به دنبال بازگشت به شرایط گذشته است نه افزایش تولید. 
خطیبی با تاکید بر اینکه قیمت نفت برای کشورهایی مانند روسیه و ونزوئلا به دلیل بحران اقتصادی نیز بسیار حائز اهمیت است، تصریح کرد: قیمت نفت برای کشور روسیه به اندازه‌ای تاثیرگذار است که این کشور را بعد از دو سال پای میز مذاکره کشانده است. با این حال شرایط متفاوتی نسبت به ونزوئلا تجربه می‌کند زیرا این کشور با وجود بحران اقتصادی همواره از دیپلماسی فعالی در اوپک و بازار نفت برخوردار بوده است، از این رو رویکرد تعاملی دارد.


تصاحب بازار از دست رفته
هر چند در ماه‌های گذشته کشورهایی مانند عربستان با اتخاذ سیاست افزایش عرضه نفت به دنبال تحت تاثیر قراردادن بازگشت قوی ایران به بازار بودند اما شرایط نشان داد که بازی سیاسی- اقتصادی این کشور تنها به صورت وضعیت باخت – باخت برای خود و سایران خواهد بود با این حال ایران در آن زمان همواره سیاست همگرایی در اوپک مبتنی بر سیاست برد- برد را دنبال کرده است. 
نایب‌رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با صمت درباره رویکرد ایران در صورتی که بیشتر اعضای اوپک موافق تثبیت سطح تولید به اندازه میانگین ماه ژانویه باشند، اظهار کرد: درحال‌حاضر ایران با کاهش قیمت نفت مواجه بوده و از سوی دیگر برای فروش نفت خود در بازار با مشکل مواجه است و نباید به سیاست تثبیت تولید نفت تن داد. در واقع ایران باید همواره به دنبال بازیابی جایگاه خود باشد. حتی اگر کاهش قیمت نفت ادامه داشته باشد همان‌گونه که ما در دوران جنگ فروش نفت به قیمت ۲ دلار نیز داشتیم و دولت هفتم نیز نفت را با بشکه‌ای ۷ دلار عرضه کرده است بنابراین تنها اولویت ما در شرایط کنونی باید تصاحب بازار از دست رفته باشد. 
آرش نجفی با تاکید بر اینکه دیپلماسی نفت ایران بسیار قوی است، تصریح کرد: به طور قطع نپذیرفتن تثبیت تولید نفت از سوی ایران منجر به منزوی شدن ایران نخواهد شد، چراکه وزیر نفت ایران از جایگاه کاریزماتیک در اوپک برخوردار است و به دلیل اثرگذاری که در تصمیمات این سازمان دارد می‌تواند شرایط کنونی را تغییر دهد. 
او با بیان اینکه تقویت حضور ایران در بازارها حتی در شرایط کاهش قیمت نفت متناسب با سیاست اقتصاد مقاومتی است، افزود: حضور پررنگ ایران به دلیل تثبیت جایگاه جهانی در بازار نفت می‌تواند اثر سازنده‌ای داشته باشد و مبتنی بر اقتصاد مقاومتی است، بر همین اساس دغدغه کشور در شرایط کنونی باید افزایش تولید و عرضه باشد. هرچند در چنین شرایطی ممکن است سود چندانی برای کشور نداشته باشد، زیرا در زمانی که قیمت نفت برای هر بشکه ۱۴۰ دلار بود هزینه استخراج آن ۵۰ دلار بود و با کاهش قیمت نفت به ۳۰ دلار در هر بشکه هزینه استخراج به ۴۰ تا ۳۸ دلار رسیده و سودآوری صنعت نفت را تحت تاثیر قرار داده است.